Witryna Związku Polaków na Białorusi forum   archiwum   kontakt   home

    12 września ma się odbyć zjazd "Związku Polaków", marionetkowej struktury, na czele której stoi Józef Łucznik. Już same przygotowania do niego świadczą o tym, że nic wspólnego ze zjazdem niezależnej organizacji społecznej ta "impreza" nie będzie miała. Jest ona bowiem organizowana pod dyktando białoruskich władz. To właśnie działy ideologii miejscowych organów władzy, a także białoruskie służby specjalne decydowały o tym, kto zostanie delegatem, kogo dopuścić do udziału w konferencjach, a kogo nie. To nie Polacy - członkowie ZPB, tylko aparat Pełnomocnika ds. Religii i Mniejszości Narodowych, a także administracja prezydenta są prawdziwym komitetem organizacyjnym tego "zjazdu".

    W 2005 roku białoruskie Ministerstwo Sprawiedliwości zdelegalizowało Związek Polaków za rzekome naruszenia statutu w trakcie przygotowań do VI Zjazdu ZPB. Przyjrzyjmy się więc, jak był traktowany statut Związku Polaków w trakcie przygotowań do mającego się odbyć 12 września "zjazdu" Józefa Łucznika i jego kompanii.

    Zgodnie ze statutem Związku Polaków, decyzję o miejscu i czasie przeprowadzenia zjazdu podejmuje Rada Naczelna, a wyłanianiem delegatów zajmują się terenowe struktury ZPB.

    Jak było u Łucznika? Otóż od samego początku w sprawę włączyły się białoruskie organy władzy. Jako przykład działań władz mogą posłużyć działania Wołożyńskiego Rejonowego Komitetu Wykonawczego, tzw. rajispołkomu.
    - Wezwano mnie do rajispołkomu i zaproponowano podpisać sporządzony przez urzędników protokół o przeprowadzeniu konferencji oraz wyłonieniu delegatów na "zjazd". Odmówiłam jego podpisania. Jednak inne osoby w obecności kierownika działu ideologii podpisały dany dokument - opowiada prezes Iwienieckiego Oddziału ZPB Teresa Sobol.


    Później przedstawiciele władz jeszcze czterokrotnie próbowały wymusić na członkach tego oddziału ich udział w "zjeździe". W tym celu Dom Polski w Iwieńcu odwiedzali wiceprzewodniczący Wołożyńskiego Rejonowego Komitetu Wykonawczego Piotr Bibik, kierownik Działu Ideologii Walentina Krawniewicz oraz przewodniczący Działu ds. Religii i Mniejszości Narodowych Mińskiego Obwodowego Komitetu Wykonawczego Leonid Parchimowicz. Urzędnicy próbowali wmówić ludziom, że "są nielegalni" i "muszą wyłonić delegatów na zjazd", a także to, że ich prezesem jest Józef Łucznik. Kiedy ta presja nie poskutkowała, posunięto się do manipulacji. "Wyłonienie delegatów" odbyło się 16 czerwca na spotkaniu mieszkańców Iwieńca z nowym przewodniczącym wołożyńskiego rajispołkomu. Na tym zebraniu było zaledwie 4 członków Związku Polaków, ale to nie powstrzymało władze przed "wyłonieniem" aż 12 delegatów.
    - Kiedy ludzie dowiedzieli się o tym, to sporządziliśmy protokół, w którym zapisaliśmy, że my, jako członkowie ZPB, nikogo na zjazd nie delegowaliśmy - powiedziała Teresa Sobol. Iwieniec nie jest jedynym miejscem, gdzie władze brutalnie wtrącały się w przygotowania do zjazdu, wręcz kierowały nimi. W podobny sposób sytuacja wyglądała w Werenowie, Raduniu, Sopoćkiniach, Indurze, Smorgoniach, Borysowie i Brasławiu.

    W miejscowościach, gdzie istnieją mocne struktury prawdziwego Związku Polaków, władze były zmuszone przygotowywać konferencje w ścisłej tajemnicy. Obawiano się bowiem, że przyjście członków ZPB na podobną konferencję zakłóci zaplanowany scenariusz jej przebiegu. Dlatego w Grodnie wyłanianie delegatów odbywało się pod osłoną milicji i białoruskich służb specjalnych, które decydowały o tym, kto może wejść do środka, a kto nie.

    - Nie zważając na to, że zgodnie ze statutem organizacji, członkowie oddziału mają prawo uczestniczyć w wyłanianiu delegatów, władze zablokowały wejście, w ten sposób prawo do wyłaniania delegatów zostało naruszone. Oznacza to, że delegaci od Grodna nie mają żadnego prawa reprezentować ZPB - powiedział prezes Grodzieńskiego Miejskiego Oddziału ZPB Mieczysław Jaśkiewicz.

    Nie jest to jedyny przypadek rażącego naruszenia statutu przez tak zwaną "Radę Naczelną" i "prezesa" Józefa Łucznika. Tak na przykład widząc, że terenowe oddziały Związku Polaków nie uznają narzuconego przez władze kierownictwa, Józef Łucznik w ramach przygotowań do "zjazdu" urządził "czystkę". Chodzi o to, że w ciągu 4 lat urzędowania Łucznik nie zdołał stworzyć własnych struktur w rejonie werenowskim. Wcześniej to mu nie przeszkadzało, gdyż żadnej samodzielnej działalności reżimowy "Związek Polaków" nie prowadził. Jeżeli trzeba było coś zorganizować, to organizowały to działy kultury bądź edukacji rajispołkomu, a dział ideologii zapewniał widzów. Rola Łucznika ograniczała się jedynie do udawania roli gospodarza.

    Jednak na zjazd muszą być wyłonieni delegaci, a jak ich wyłonić, jeżeli nie posiada się struktur? W rezultacie "Rada Naczelna" wbrew statutowi podjęła decyzję o wykluczeniu ze "Związku Polaków" prezesa Raduńskiego Oddziału ZPB Halinę Żegzdryń, prezesa Werenowskiego Rejonowego Oddziału ZPB Antoninę Mukłanowicz i prezesa Bieniakońskiego Oddziału ZPB Teresę Mielko. Przypomnijmy, że zgodnie ze statutem, wykluczyć z organizacji może jedynie lokalna organizacja ZPB, czyli odpowiedni oddział, a nie Rada Naczelna.

    - Nigdy nie należałam do organizacji Łucznika, więc jak on może mnie wykluczać? - zastanawiała się Halina Żegzdryń.

    Jednak próżno szukać logiki w działaniach reżimowców. Chodziło im o to, by miejsce lokalnych liderów zajęły osoby, wskazane przez KGB, które dobrowolnie bądź pod przymusem zgodzą się odegrać rolę aktywistów polskiego ruchu na konferencji, a później też na "zjeździe".

    Zjazd reżimowego "Związku Polaków" na pewno się odbędzie. Podobnie jak w 2005 roku władze zadbają o wypełnienie sali ludźmi, którzy będą udawać, że są działaczami Związku Polaków. Kto się znajdzie na sali? Ludzie pokroju Tadeusza Kruczkowskiego czy Kazimierza Znajdzińskiego, którzy w 2005 roku wsławili się pisaniem donosów do KGB i nagrywaniem na potrzeby służb specjalnych rozmów z aktywistami ZPB. Oni są zawsze gotowi, wręcz palą się do uczestnictwa w tym cyrku.


    Jednak to jest tylko grupa marginalna, niewątpliwie najbardziej zauważalna, ale najmniej liczna, bo składająca się zaledwie z kilkudziesięciu osób. Drugą, znacznie liczniejszą grupę będą stanowić ludzie zastraszeni, którzy kiedyś działali w Związku Polaków, ale później zrezygnowali obawiając się represji ze strony władz. Jednak przed "zjazdem" służby specjalne bądź działy ideologii przypomniały im o ich wcześniejszej aktywności i szantażem zmusiły do udziału w farsie. Przytłaczająca większość "delegatów zjazdu" nie ma nic wspólnego ze Związkiem Polaków i, podobnie jak "prezes Mińskiego Obwodowego Oddziału" Mieczysław Łysy, została oddelegowana na "front polski" po 2005 roku, kiedy władze postanowiły wzmocnić Józefa Łucznika, wprowadzając do jego "organizacji" byłych urzędników, którzy, co prawda, nigdy nie byli członkami ZPB, ale w dokumentach mają podaną narodowość polską. Będą więc przewodniczący kołchozów, sekretarze rad wiejskich - sielsowietów, pracownicy działów kultury oraz miejscowych władz itd. Czy ci ludzie mogą decydować o przyszłości Związku Polaków? Oczywiście, że nie.

    - Nie możemy uznać, że to jest zjazd Związku Polaków. Nie możemy nawet uznać, że jest to zjazd samorządnej polskiej organizacji społecznej. Niezależnie od tego, kto zostanie tam "obrany" na prezesa, nie będzie on miał żadnego moralnego prawa występować w imieniu Polaków mieszkających na Białorusi, będzie jedynie reprezentantem białoruskich władz - powiedziała prezes ZPB Andżelika Borys.

Zdzisław Romańczuk

Wrzesień 2009 r. Nr 9 (37)