Witryna Związku Polaków na Białorusi forum   archiwum   kontakt   home

Anżelika Orechwo, wiceprezes ZPB:
    Przed "zjazdem" Łucznika, podobnie jak i wcześniej w dawnej siedzibie ZPB, gdzie od czterech lat urzęduje ten pan, jest pusto i cicho. Natomiast na terenie całej Białorusi wzrosła aktywność miejscowych działów ideologii. Władze chcą pokazać rzekomą siłę tej fikcyjnej organizacji, dlatego próbują na różne sposoby zmusić działaczy Związku Polaków do udziału w "zjeździe" łucznikowców. W tym celu każda metoda jest dobra. Ludzie są straszeni zwolnieniem z pracy, grozi się ich dzieciom.
    Władze próbują zobowiązać do udziału w "zjeździe" nauczycieli języka polskiego. Pocztą też są rozsyłane zobowiązujące "zaproszenia". Docierają nawet do urzędników mających polskie nazwiska i nie mających żadnego do czynienia z działalnością polską. Jednak obecnie ludzie są bardziej świadomi tego, co się dzieje i bardziej odporni na metody działania władz i służb, dlatego należy się spodziewać, że wśród osób, które wezmą udział w "zjeździe" Łucznika, procent Polaków, którzy rzeczywiście chcą walczyć o prawa swojej mniejszości, będzie znikomy.
    Uważam, że "zjazd" Łucznika będzie przede wszystkim kolejnym świadectwem marionetkowości organizacji, która istnieje praktycznie tylko na papierze. O jej bierności i nieudolności może świadczyć chociażby fakt zniszczenia domu polskiego w Brasławiu, zlikwidowania szkoły społecznej w Grodnie i rozparcelowania jej biblioteki, brak minimalnego zainteresowania stanem szkolnictwa polskiego na Białorusi...
    W ciągu ostatnich czterech lat problem spadku liczby uczących się języka polskiego i sprowadzenia nauki języka polskiego do zajęć fakultatywnych nie spotkał się z zainteresowaniem Łucznika, ani jego popleczników. A te nieliczne spotkania, konkursy recytatorskie czy ortograficzne, gdzie się pojawiał Łucznik, były organizowane przez działy kultury miejscowych komitetów wykonawczych lub kuratoria.
    Dla Polaków ten "zjazd" będzie kolejnym dowodem na to, że władze nie chcą dialogu z realną aktywnie działającą organizacją dbającą o własne prawa, tylko wolą mieć pasywną i uległą marionetkę. Jednak historia już ma dowody na to, że strach i podporządkowanie nie są trwałymi budulcami.

Wiktor Maculewicz, prezes oddziału ZPB w Brasławiu:
    W naszym mieście łucznikowska organizacja, owszem, miała zebranie sprawozdawczo-wyborcze, ale nie było to zebranie samodzielnej organizacji. Miejscowe władze zaplanowały zebranie, wyznaczyły termin, a nawet uczestników zebrania. Każdy miał wykonać narzuconą mu rolę. Zostali wyłonieni delegaci na "zjazd". Z wyjątkiem jednej osoby, są to ci sami ludzie, którzy brali udział w wołkowyskim zjeździe w 2005 r. Wszystko po raz kolejny odbywało się pod kontrolą i pod dyktando władz. Pamiętam, jak dawniej, kiedy myśmy robili zebrania sprawozdawczo-wyborcze, to przedstawiciele władz pilnowali, żebyśmy ani na krok nie odeszli od statutu organizacji. To, co robią teraz, jest niezgodne z prawem, a jednak im to nie przeszkadza. Nie chcę nawet oceniać tego z moralnego czy innego punktu widzenia. Co dotyczy "związku" pod kierownictwem Łucznika, to mogę powiedzieć jedynie, że tak naprawdę nie interesuje mnie działalność tej pseudopolskiej organizacji.
    Jestem prezesem oddziału samodzielnego, niezależnego ZPB, i to jest najważniejsze. Mamy ludzi, którzy chcą coś robić, chcą działać, a nie stwarzać pozory, więc w miarę możliwości staramy się prowadzić działalność polską. Z rozmów z Polakami, którzy nie należą do naszej organizacji, wiem, że wszyscy chcą, żeby w końcu skończyła się ta sytuacja patowa, żeby została jedna samodzielna organizacja.

Helena Marczukiewicz, prezes oddziału ZPB w Mińsku:
    Z naszej perspektywy wszystko wygląda spokojnie. Wydaje się, że po wydarzeniach 2005 r., kiedy nasz oddział nie bał się zająć zdecydowaną pozycję, władze rozumieją, że nie ma większego sensu próbować wywierać presję na którymkolwiek z naszych członków. Widzą, że mocno trzymamy się razem, więc za bardzo nas nie mogą i nie wiedzą, jak ruszyć. Oczywiście, były jakieś pojedyncze próby wywarcia presji, ale skończyło się na niczym, i dobrze.
    Co do samego "zjazdu", to uważam, że będzie miał taki sam przebieg jak i poprzedni. Generalnie uważam, że nic się nie zmieni w naszej sytuacji.
    My pracujemy niezależnie od łucznikowców i tak zostanie. Jedynie szkoda ludzi. Bo jest nam niesamowicie trudno pracować w takich warunkach, mimo to nie poddajemy się i działamy dalej.

Czesława Burzyńska, prezes oddziału ZPB w Sopoćkiniach:
    Prezesem jestem od niedawna, ale już od dłuższego czasu, od roku 2005 miałam możliwość obserwować w naszym miasteczku działalność organizacji, na czele której stoi Łucznik. Cicho, sza. Nie ma żadnej, minimalnej aktywności.
    Nawet na zebraniu, które miało wyłonić delegatów na "zjazd", było raptem 10 osób wraz z pracownikami miejskiego domu kultury, w którym to zebranie miało miejsce. Ostatecznie okazało się, że wszyscy pojadą na "zjazd" jako delegaci. To chyba najlepiej pokazuje, w jak tragicznej sytuacji znajduje się łucznikowski "związek". Wobec tego, nie ulega wątpliwości, że "zjazd" będzie tylko fikcją, oszukaństwem. Będzie to kolejny przymusowy zjazd, jak te, co znamy z sowieckich czasów, kiedy delegaci głosowali tak, jak kazały władze.
    Szkoda słów. Te osoby, co pojadą na "zjazd" z Sopoćkiń, nawet nigdy nie należały do ZPB, one nawet nie wiedzą, o co w tym wszystkim chodzi.

Tadeusz Wasilewski, prezes oddziału ZPB w Lidzie:
    Żadnej aktywności łucznikowców nie widzę. Być może robią coś po cichu, ale tego nie widać. Wiem, że jak na razie nie ruszają nikogo z naszej organizacji. Nie ma jakichś większych represji czy szykan. Dlatego staramy się działać nie oglądając się na nich, tym bardziej, że w Lidzie jest kilka polskich organizacji. My ze swojej strony robimy zebrania, spotykamy się, teraz organizujemy kursy języka polskiego.
    Aktywnie braliśmy udział w zbiórce podpisów pod apelem do Aleksandra Łukaszenki o legalizację ZPB. Co do "związku" pod kierownictwem Łucznika, to mogę powiedzieć, że to jest przykra sprawa i wielka szkoda, że niektórzy ludzie dają sobą tak manipulować.
    Kolejny "zjazd" tej organizacji na pewno nie będzie ani swobodny, ani niezależny, przebiegnie według scenariusza władz. Czy w takich warunkach ci, kogo tam "wybiorą", mogą uważać się za reprezentantów polskiej mniejszości? Oczywiście, że nie.

Mieczysław Jaśkiewicz, wiceprezes ZPB:
    Dużo jeżdżę w teren, rozmawiam z ludźmi. Przy okazji zbliżającego się "zjazdu" Łucznika wszędzie, w każdym regionie kraju można zaobserwować wzmożone zaangażowanie władz w tzw. "sprawę polską". Komitety ideologii, rejonowe komitety wykonawcze są tą siłą sprawczą, przy pomocy której władze chcą doprowadzić do przeprowadzenia "zjazdu". Nauczycieli, pracowników państwowych przedsiębiorstw czy urzędów zwierzchnicy zmuszają do udziału w tej farsie. Często bywa tak, że nawet nie dbają o to, żeby dochować formalności i zamiast przeprowadzić zebranie, ludziom podsuwa się do podpisu już gotowe protokoły z imionami i nazwiskami jakoby wyłonionych w głosowaniu delegatów na "zjazd". Nie mam wątpliwości, że kolejny "zjazd" będzie powtórką wołkowyskiego "zjazdu pojednania" z 2005 r.
    Po 2005 roku zjeździłem całą Białoruś wzdłuż i wszerz, dlatego z pewnością mogę powiedzieć, że takiej organizacji, jak ZPB z Józefem Łucznikiem na czele, po prostu nie istnieje.
    Owszem, mieli swój zjazd, wybrali prezesa, wybrali skład Rady Naczelnej i na tym się skończyło. W ciągu ostatnich 4 lat nie zrobili faktycznie nic. Wszystkie imprezy, przeprowadzane pod szyldem łucznikowskiego "ZPB" to były imprezy nagrywane i organizowane przez miejscowe oddziały kultury i ideologii na polecenie władz z góry. ZPB Józefa Łucznika to jest sztuczny wymysł władz białoruskich na potrzeby propagandy państwowej. Ta organizacja jest fikcją i niczym więcej.

Tadeusz Gawin, honorowy prezes ZPB:
    Nie uznaję tej organizacji, którą kieruje Łucznik, dlatego nie będę wypowiadał się w tej sprawie. Oni dla mnie nie istnieją.

Anna Szałkiewicz, prezes oddziału ZPB w Porozowie:
    Działalność łucznikowskiego "związku" to fikcja. Dom Polski, który niegdyś stał otworem, tętnił życiem, teraz jest zamknięty. Nic się nie dzieje. Mimo to władze zorganizowały zebranie sprawozdawczo-wyborcze, na którym złożono sprawozdanie o aktywnej działalności w latach 2005-2009. Ludzie się tylko śmiali, bo każdy wie, jak jest naprawdę. Łucznikowcy wybrali prezesa, którego wskazały władze. Został nim człowiek, który niby ma polskie nazwisko, chodzi do kościoła, po polsku rozumie pół na pół, ale rozmawiać w ogóle nie potrafi.
    I taki człowiek ma być prezesem polskiej organizacji? Nowo wybrany prezes "związku" zaczął zmuszać ludzi do wstępowania do tej organizacji, do udziału w czymś, na co oni nie mają ochoty. Sęk w tym, że ten człowiek równolegle jest prezesem miejscowego oddziału "Białej Rusi" i takie metody ma już wyćwiczone.
    Cóż powiedzieć na temat ich "zjazdu"? Jak widać, wielu ludzi nie chce jechać, ale władze na różne sposoby zmuszają ich do uczestnictwa w tym "przymusowym zjeździe". Władzom chodzi tylko o obrazek - pokazać frekwencję, że jest pełna zgoda, ład i porządek. Tak naprawdę sytuacja polskiej mniejszości ich nie obchodzi i ten "zjazd" nic w tej kwestii nie zmieni.

Teresa Sieliwończyk, kierownik Domu Polskiego w Baranowiczach:
    Zebranie łucznikowców w naszym mieście trwało nie dłużej niż 20 minut. Oczywiście, nie mogło się odbyć w Domu Polskim, bo nigdy bym na coś takiego nie pozwoliła. Zebrali się, szybko się odbyło wyłonienie delegatów na "zjazd" i to wszystko. W przeddzień tego wydarzenia nasiliła się presja na członków ZPB ze strony władz. Przede wszystkim najbardziej narażeni na szykany i represje byli pracownicy na państwowych etatach. Władze nie chcą odpuścić, chcą ingerować w działalność organizacji, chcą wymuszać na jej członkach określone zachowania, mimo, że każdy obywatel Białorusi ma prawo do zrzeszania się, zagwarantowane przez Konstytucję. Władze nie mają prawa ingerować w działalność samorządnej organizacji społecznej, dlatego na własne potrzeby stworzyli ten drugi "związek". Teraz planują "zjazd". Na pewno się odbędzie, na pewno wybiorą swego "prezesa", bo jest tam grupa osób, które chcą zrobić karierę, nie zważając na koszta. Jednak ich postawa nie służy niczemu dobremu, tylko jest skierowana na rozbicie prawdziwego ZPB i osłabia całą mniejszość polską w naszym kraju.

Halina Żegzdryń, prezes oddziału ZPB w Raduniu:
    Trudno mi jest powiedzieć, jak u nas przebiegało wyłonienie delegatów na "zjazd" organizacji Łucznika, bo nic o tym nie słyszałam. Nikt nie słyszał, tylko potem napisali w miejscowej gazecie, że coś takiego miało miejsce. A kto kogo wybierał, kiedy, w jakich okolicznościach, takich szczegółów już nie podali. Naszych działaczy nie zmuszali do udziału w tej farsie, bo ja na samym początku stanowczo powiedziałam, że nie będziemy brać w tym udziału. Jednak mimo wszystko przedstawiciele władz zapraszali ludzi na rozmowy, chodzili po domach, straszyli zwolnieniami. Dotyczyło to jednak apelu do Aleksandra Łukaszenki o legalizację ZPB: władze straszyły ludzi, że nie mogą tego podpisywać, bo inaczej zostaną zwolnieni z pracy. To jest chore, człowiek nie może napisać listu czy podpisać się pod apelem do Aleksandra Łukaszenki? Czemuż to? Jest mi trudno ocenić perspektywy "zjazdu" organizacji pod przewodnictwem Józefa Łucznika, jednak widząc, jak to wszystko jest u nas robione, w jakiej atmosferze, uważam, że ten "zjazd" nie będzie reprezentacją Polaków. Owszem, będą brać w nim udział Polacy, ale będą to Polacy wyznaczeni przez władze. Tacy, którzy dali się zastraszyć albo tacy, co chcą się przypodobać władzom, chcą zrobić karierę.
    Tacy ludzie mieliby reprezentować wszystkich Polaków, mieszkających na Białorusi? Ja się na to nie zgadzam.

Teresa Hołownia, prezes oddziału ZPB w Indurze:
    Jak wyłaniali delegatów na zjazd łącznikowcy, to ja nie wiem. Nigdzie żadnego ogłoszenia nie było, nie słyszałam również, żeby gdzieś jakieś zebranie robili. No bo i kto? Nie ma komu. Wiem, że kogoś tam wzywali do wiejskiego komitetu wykonawczego, rozmawiali, ale to, w jaki sposób zostali wyłonieni delegaci na "zjazd", nadal pozostaje zagadką.
    Z drugiej strony KGB interesowało się tymi ludźmi, co podpisali się pod apelem do Aleksandra Łukaszenki o legalizację ZPB. To jest zadziwiające, że my, Polacy, obywatele Białorusi nie możemy zwrócić się do kierownika państwa. Co w tym jest złego? Czemu nie możemy dochodzić swoich praw? Młodzież nie chce się podpisywać pod apelem, bo się boi. A zapytasz takiego, czego ty się boisz? Nie wie, co odpowiedzieć. Uważam, że nie należy zwracać uwagi na "zjazd" organizacji kierowanej przez Łucznika. Oni idą swoją drogą. Musimy robić to, co robimy już od wielu lat i nie oglądać się na kreatury.

Wiktor Wojtczuk, aktywista ZPB z Wołkowyska:
    Źle się dziejew "związku" Łucznika, ostatnio musieli wybierać nowego prezesa, bo poprzedni odszedł ze stanowiska nie podając przyczyn. Najwyraźniej zrozumiał, że taka postawa, jaką zajął w 2005 r., do niczego nie prowadzi. W Wołkowysku mamy sporo działaczy ZPB, ale są też Polacy, którzy nie za bardzo się interesują działalnością polską i właśnie nimi władze łatwo manipulują, wciągając w swoje gierki. Ostatnio w Gnieźnie pod Wołkowyskiem władze przeprowadziły zebranie sprawozdawczo-wyborcze, na które sprowadziły kilka miejscowych babć, niektóre grubo po 80-tce, przywieziono kandydatów z miasta. Te babcie były potrzebne tylko dla formalności, żeby powiedzieć w razie czego, że ktoś w ogóle tych delegatów "z miasta" wybierał, chociaż i tak wiadomo, że są to ludzie odgórnie wyznaczeni przez władzę.
    Raz posługując się manipulacją, raz wywierając presję, w ten oto sposób władze osiągają swój cel. Jednak w moim odczuciu te same władze już po woli zaczynają wątpić w to, co robią.
    Myślę, że władze również zrozumiały, że kontynuować tę szopkę pod nazwą "związek pod kierownictwem Łucznika" dalej nie ma większego sensu. Jednak nie wiedzą, jak znaleźć wyjście, więc ten "zjazd" i tak muszą przeprowadzić. Jednak wszystkie przysłowiowe szczury już ze statku uciekły, więc nie wróżę długiej przyszłości tej sztucznej organizacji.

Alina Mickiewicz, wiceprezes Brzeskiego Obwodowego Oddziału ZPB:
    Muszę stwierdzić, że jak w Brześciu, tak i w większości innych miast naszego obwodu aktywność łucznikowców jest znikoma. Tak naprawdę nie mają ludzi i nawet w Brześciu przez większy okres czasu nie mieli oddziału. Założyli go zupełnie niedawno, ale i tak, powstał on tylko dzięki temu, że władze groźbami zmusiły pewną panią do objęcia tej funkcji. Słyszeliśmy, że przeprowadzili nawet obwodową konferencję sprawozdawczo-wyborczą, ale jak, gdzie, kiedy i przez kogo to było robione, to tego nikt nie wie. Muszą się z tym kryć, bo na pewno nie ma zbyt dużo chętnych do afiszowania swego członkostwa w takiej organizacji.
    Podczas tegorocznych obchodów dnia miasta przedstawiciele wszystkich mniejszości mieli swoje stoiska, gdzie mogli zaprezentować swoją kulturę oraz tradycje. Władze, oczywiście, nam nie pozwoliły tego zrobić, a stoisko "związku" Łucznika przetrwało zaledwie 30 min., po czym się zwinęli. Dla porównania, stoisko ukraińskiej mniejszości było otwarte od 12-tej do późnej nocy i dużo ludzi mogło je zwiedzić.
    Co do "zjazdu", to myślę, że władze zmienią kierownika swojej organizacji, bo na pewno po czterech latach zobaczyli, że poprzednia taktyka nie daje wyniku i trzeba coś robić. Pozostaje tylko pytanie - co i jak - skoro oni nie mają ludzi. Oczywiście, muszą zmuszać kogoś do bycia członkiem takiego "związku", tylko, czy to dobra droga? Wydarzenia z poprzedniego "zjazdu" tej organizacji pokazały, że nie.

Stanisław Klimowicz, aktywista ZPB z Grodna:
    Powiem krótko - to, co się teraz dzieje wokół tego "zjazdu" to jest śmieszne i przypomina farsę. Przecież to jest ewidentne, że to nie Łucznik, tylko władze organizują ten "zjazd". Będzie powtórka z 2005 r. Zastraszą ludzi, zmuszą, przekupią i spędzą w końcu na ten ich "zjazd". Przecież presja na naszych działaczy jest olbrzymia na terenie całego kraju właśnie dlatego, że organizacja Łucznika nie ma ludzi, prawie zupełnie.
    My, Polacy, potrzebujemy niezależnej samorządnej organizacji, a nie marionetkowej struktury, jaką jest "związek" Łucznika. Dlatego dzisiaj zdecydowana większość działaczy polskich z terenu całego kraju należy właśnie do naszego ZPB. Bo wszyscy rozumieją, że tutaj nie chodzi o politykę, tylko o działalność na rzecz polskości na naszych ziemiach. Łucznik i jemu podobni, przykrywając się tym, że działają dla dobra Polaków, tak naprawdę szkodzą naszej mniejszości. Ich "zjazd" będzie kolejnym dowodem na niemoc sztucznego tworu, tego tak zwanego "związku", stworzonego przez władze jedynie dla potrzeb propagandowych.

Wrzesień 2009 r. Nr 9 (37)