Witryna Związku Polaków na Białorusi forum   archiwum   kontakt   home

    Już od dwudziestu lat młodzież z Białorusi, która marzy o studiach w Polsce, ma możliwość zdawać egzaminy wstępne na uczelnie polskie u siebie w kraju. Egzaminy odbywają się kolejno w trzech okręgach konsularnych - grodzieńskim, brzeskim i mińskim.

    Zazwyczaj ten ważny i stresujący moment przypada na maj, gdy kwitną kasztany, a młodzież licealna w całej Polsce zdaje maturę. W tym roku padł swoisty rekord, ponieważ zmiany w białoruskim systemie edukacyjnym sprawiły, że w samym tylko Grodnie w połowie maja do egzaminów przystąpiło około 250 osób, a w Brześciu ponad sto. W tłumie młodych ludzi, ubiegających się o indeksy polskich uczelni wyższych, zauważyłam dwie osoby, które niegdyś jako jedne z pierwszych wyjechały na studia do Polski. Okazało się, że przyszły podtrzymać na duchu własne dzieci, które idąc śladem rodziców marzą o kształceniu się w Polsce.


    Wcześniej egzaminy wstępne na studia wyższe w Polsce odbywały się w Polskiej Szkole w Grodnie. Niestety, od paru lat władze miejskie odmawiają udostępnienia pomieszczeń szkoły bez podania sensownych przyczyn. W tym roku sytuacja się powtórzyła, mimo że od 2007 roku obowiązuje umowa między Polską a Białorusią, która reguluje tryb przeprowadzania egzaminów, w myśl art. 1. oraz art. 4. tej ustawy polskie placówki dyplomatyczne nie powinny mieć problemów ze zorganizowaniem egzaminów. Tak jednak się nie stało:

    - Konsulat występował do odpowiednich władz o udostępnienie w tym roku Szkoły Średniej nr 36 w Grodnie. Szkole również na tym zależało. Zresztą byłoby to najwłaściwsze miejsce do egzaminowania przyszłych studentów uczelni polskich. Niestety, odpowiedź była negatywna. Nie wskazano też żadnej innej możliwej placówki, chociaż w swym liście prosiliśmy o podanie ewentualnego miejsca przeprowadzenia egzaminów - wyjaśniła Katarzyna Grzechnik, konsul w Konsulacie Generalnym RP w Grodnie.

    Można zrozumieć, że władze białoruskie zbytnio nie przejmują się tym, iż nie stworzono dogodnych warunków dla egzaminowanej młodzieży, która ubiega się o studia w Polsce. Już zdążyliśmy się przyzwyczaić do tego, że sprawy i problemy miejscowych Polaków nie martwią ich wcale. Zastanawia jednak fakt, że w tym samym czasie z przyzwolenia władz miejskich w Szkole Średniej nr 8, z rozszerzoną nauką języka francuskiego, bez żadnych problemów odbywają się egzaminy dające możliwość podjęcia studiów we Francji i pozostałych krajach Unii Europejskiej.

    Pomyślne zdanie egzaminów jest niebywale trudne, a jedna chwila nieuwagi może zaważyć na całym życiu. Tym bardziej przykro było obserwować polską młodzież, która musiała dwa-trzy dni spędzić przy upalnej pogodzie na podwórku obok siedzib Polskiej Macierzy Szkolnej oraz ZPB. Egzaminy odbywały się w trzech różnych salach. Ci, którzy przeszli po pomyślnym zdaniu testów kierunkowych do rozmów kwalifikacyjnych, musieli czekać na swoją kolej do późnego popołudnia, a wszystko to w stresie i niepewności. Pomimo to i tak bardziej zdenerwowani wydawali się rodzice, wiadomo - większe doświadczenie życiowe. Moja koleżanka ze studiów bardzo się martwiła, czy jej córka poradzi sobie na egzaminie ustnym. I jak okazało się nie bez powodu - Karolina kończy szkołę w trybie skróconym. Dzieci z tak zwanych "sztrych" klas w wielu szkołach nie zdążyły przerobić całego materiału, a licho nie śpi i dziewczyna na egzaminie dostała do rozwiązania zadanie, które po raz pierwszy widziała na oczy. Egzaminatorzy zauważyli, że generalnie lepiej byli przygotowani ci, którzy ukończyli, nazwijmy to, normalny cykl kształcenia w szkołach, niż ci, którzy mieli skrócony.

    Wspominając o egzaminatorach z Polski, należy powiedzieć o ich profesjonalizmie i bardzo pozytywnym nastawieniu. W końcu tegoroczne egzaminy również dla nich były wielkim wypróbowaniem, bo liczba zdających jeszcze nigdy nie była tak duża, dlatego komisja egzaminacyjna musiała pracować w warunkach ekstremalnych, z czym sobie jednak świetnie poradziła.

    Rekrutacja odbywała się w kilka etapów - w pierwszej kolejności jest sprawdzana znajomość języka polskiego, literatury i historii. W tym roku młodzież popisała się dobrym poziomem wiedzy. Po teście z języka polskiego odpadło zaledwie 7 osób. Następnie, w zależności od wybranego kierunku studiów, uczniowie pisali sprawdzian z przedmiotów związanych z tym kierunkiem. I tu już poziom wiedzy był dość zróżnicowany.

    - Test z języka polskiego wypadł dość dobrze. Daje rezultaty systematyczna praca i od wielu lat ten poziom się podnosi. Z przedmiotów ścisłych było różnie. Inaczej wypadła młodzież z miast większych, takich jak Grodno czy Wołkowysk, a inaczej ta, która miała obiektywnie trudniejsze warunki, z mniejszych miasteczek czy wiosek - powiedział dr Bogusław Szymański, przewodniczący komisji egzaminacyjnej.

    Po testach pisemnych odpadła blisko połowa kandydatów na studia, a 34 zostało zakwalifikowanych bez dodatkowych pytań, ponieważ wyniki ich testów były bardzo dobre. Po rozmowach kwalifikacyjnych, które trwały przez cały następny dzień, na studia dostała się jeszcze dość liczna grupa osób. W sumie, tak jak i w poprzednich latach, kilkadziesiąt osób z Grodzieńszczyzny rozpocznie jesienią naukę w Polsce. Jeżeli będzie taka możliwość, to po ewentualnych odwołaniach zostanie przyjęta jeszcze pewna grupa osób.

    Oczywiście, składać odwołania mogą wszystkie osoby, ale szansę na pozytywne załatwienie mają te, które były dopuszczone do egzaminów ustnych. Jeśli ktoś nie przeszedł egzaminów pisemnych, to szansę na uzyskanie pozytywnej odpowiedzi są żadne - powiedział Bogusław Szymański, dyrektor Biura Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej Ministerstwa Edukacji RP.

    Tegoroczni absolwenci Polskiej Szkoły Społecznej przy ZPB również zdawali egzaminy na studia wyższe w Polsce. Próbowało 47 osób, przez machinę egzaminacyjną przebrnęło 22, z nich 11 zakwalifikowało się już po testach pisemnych. Najpopularniejszym kierunkiem wybieranym przez absolwentów Polskiej Szkoły Społecznej przy ZPB w tym roku było prawo, ponieważ na ten wydział dostało się 6 osób, i tylko jedna z nich musiała trochę dłużej się denerwować, gdyż decyzja o przyznaniu jej stypendium zapadła po rozmowie kwalifikacyjnej. Popularne było też dziennikarstwo, i wszystkie trzy osoby dostały się na studia bez rozmów kwalifikacyjnych. Zapewne nie bez znaczenia był fakt, że regularnie publikowały one swoje artykuły w prasie związkowej i o tym, czym jest fach dziennikarski, wiedziały z praktyki. Dużo osób zdawało też na kierunki ekonomiczno-techniczne i tam przeważnie chłopcy świetnie sobie poradzili. Byli również chętni na europeistykę oraz sporo zainteresowanych medycyną.

    Wśród przystępujących do egzaminów były dwie osoby, które wcześniej zostały finalistami międzynarodowych olimpiad polonistycznych. Ubiegłoroczna olimpijka Anastazja Kazak, która startowała na medycynę, była zwolniona z testu podstawowego z języka polskiego. Tegoroczna olimpijka, Alina Tawrel, została zwolniona z testu podstawowego i humanistycznego. Zdawała tylko historię i dostała się na studia już po egzaminie pisemnym.

    Co dotyczy ogółu zdającej młodzieży, to szczególnie trudna sytuacja była z wytypowaniem na kierunki medyczne, gdyż minister zdrowia RP przyznał wstępnie 6 stypendiów na całą Białoruś, a w samym Grodnie chętnych było znacznie więcej, bo około 40 osób, i większość z nich wykazała się dobrym przygotowaniem do egzaminów i poziomem wiedzy. Możliwe, że część osób rozpocznie studia medyczne bez świadczeń, bowiem największą popularnością nadal cieszą się właśnie studia medyczne.

    Dużym zainteresowaniem cieszyły się następujące kierunki: prawo, administracja, architektura wnętrz oraz europeistyka, chociaż nie wszyscy kandydaci na ten kierunek studiów wiedzieli, czego będą się uczyć i na czym ma polegać praca absolwentów tego wydziału. Natomiast bardzo słabe zainteresowanie było polonistyką, chociaż w ciągu dwudziestu lat właśnie ten kierunek należał do najbardziej obleganych. Chłopcy preferowali kierunki techniczne, szczególnie budownictwo czy energetykę.

    Sporo osób będzie studiowało prawo. Przynajmniej niektórych z nich nie martwi to, że pomiędzy prawem polskim, co raz bardziej unifikowanym z prawem europejskim, a białoruskim są znaczne różnice. A wytłumaczenie tego stoickiego spokoju jest proste - nie mają zamiaru wracać na Białoruś, nie widzą tu dla siebie przyszłości i swoje dorosłe życie chcą związać z Polską.

Irena Ejsmont
19 maja 2009 r.

*     *     *

    Po raz pierwszy możliwość wyjazdu na studia do Polski mniejszość polska w ZSRR otrzymała w 1988 roku. Jednak Polacy z Białorusi zaczęli korzystać z tej szansy rok później, ponieważ dopiero w sierpniu 1988 roku powstało Polskie Kulturalno-Oświatowe Stowarzyszenie im. Adama Mickiewicza. Nie było ono na to przygotowane i nie mogło być partnerem dla strony polskiej. Jednak na początku 1989 roku Konsul Generalny PRL w Mińsku zaproponował Stowarzyszeniu przeprowadzenie rekrutacji wśród młodzieży polskiej i wytypowanie 40 osób na studia.

    Ówczesny prezes Stowarzyszenia - Tadeusz Gawin - w swojej książce "Ojcowizna" wspomina:
    "Gdy przedstawiłem sprawę wyjazdu młodzieży polskiej na studia władzom oświatowym w Grodnie, ich oburzeniu nie było granic. Potraktowały to jako kolejną ingerencję Polski w sprawy wewnętrzne ZSRR i powiedziały, że nikogo do Polski nie wypuszczą".

    I nie były to wcale czcze pogróżki, ponieważ w tamtych czasach żaden obywatel sowiecki nie mógł swobodnie wyjechać za granicę, paszport można było otrzymać tylko z pozwolenia władz. Pertraktacje z władzami, niestety, zakończyły się fiaskiem. Mimo wszystko, w drugiej połowie lutego odbyła się rekrutacja na studia. Chociaż informacja o możliwości podjęcia studiów w Polsce była rozprzestrzeniana przeważnie "pocztą pantoflową", zgłosiło się bardzo dużo osób. Początkowo wybrano 40 osób, ale w październiku 1989 roku do Lublina i Łodzi wyjechało ostatecznie ponad 50 osób.

    Zanim tak się stało kierownictwo Stowarzyszenia, przyszli studenci oraz ich rodzice musieli stoczyć z władzami białoruskimi walkę o prawo polskiej młodzieży do uzyskania wykształcenia w Polsce. Dziewięć miesięcy niepewności, nieustannych spotkań i negocjacji z władzami na różnym szczeblu (m.in. w Centralnym Komitecie KPZR w Moskwie) oraz liczne protesty sprawiły, że władze się ugięły i po raz pierwszy po wojnie młodzież wyjechała na studia do Polski. Kilka lat później na Białoruś miała wrócić odrodzona polska inteligencja.