Witryna Związku Polaków na Białorusi forum   archiwum   kontakt   home

    Im bliżej okrągłej rocznicy 17 września, tym coraz aktywniejsza staje się gazeta "Zaria" - organ brzeskich władz obwodowych. Na jej łamach ukazują się cykliczne materiały "w związku z 70-leciem zjednoczenia zachodniej Białorusi i BSSR", starające się udowodnić tezę, wg której wkroczenie Armii Czerwonej miało na celu likwidację polskiej okupacji "zachodniej Białorusi" i zjednoczenie ziem białoruskich.

    W publikacjach prezentowany jest zdecydowanie negatywny obraz polskiej obecności na tych ziemiach, a Polska przedwojenna oskarżana jest o antybiałoruską politykę, której egzemplifikacją był np. "obóz koncentracyjny" w Berezie Kartuskiej - zdaniem autorów - będący narzędziem niszczenia narodu białoruskiego. Problem obecności i późniejszych losów zamieszkującej na Białorusi ludności polskiej pomija się za to milczeniem.

    I tak artykuł z tej serii (A. Kotkowiec, "Czekaliśmy na was, bracia!", "Zaria", 25.06.2009) stanowi zlepek wspomnień kilku osób z rejonu Motola i Mołodowa (rejon iwanowski, d. Janów Poleski). Przytoczone relacje - zapewne wbrew intencji autorki - mogłyby stać się materiałami źródłowymi dla polskich historyków, zajmujących się tymi kwestiami, potwierdzają bowiem np. przygotowywanie na tych terenach dywersji antypaństwowej na długo przed wkroczeniem Armii Czerwonej. "O tym, że Armia Czerwona rozpoczęła swój wyzwoleńczy atak, mieszkańcy Motola wiedzieli już cztery dni przed wydarzeniami. Komsomolcy na zebraniach z młodzieżą uczyli sowieckich rewolucyjnych pieśni, omawiali świeże wiadomości, organizowali w lesie "majówki", na które przychodziła młodzież z okolicy. Pamięć o tych wydarzeniach [...] przez długie lata była przekazywana z pokolenia na pokolenie, utwierdzając w mieszkańcach Motola przekonanie o wielkim znaczeniu ich czynów w historii ojczystego kraju". Kiedy tylko informacja o przekroczeniu przez wojska sowieckie granicy z RP dotarła do Motola: "[...] komuniści i komsomolcy przygotowali triumfalne bramy. [...] sekretarz podziemnej grupy KPZB wczesnym rankiem przejechał po miasteczku na rowerze z rozwiniętą na wietrze czerwoną flagą. Był to początek otwartego powstania". Rzeczywiście trudno jest dyskutować, mając chociażby podstawową wiedzę o tym okresie, z rewelacjami historycznymi przedstawionymi przez autorkę; można co najwyżej zwrócić uwagę na to, iż mowa jest o ówczesnych wschodnich terytoriach II Rzeczypospolitej, na których nie działała ani partia komunistyczna, rozwiązana zresztą przez Stalina, ani komsomoł.

    W innym fragmencie tak opisano ten dzień: "Świąteczne bramy, ozdobione kwiatami, wstążkami, hasłami z portretami Stalina, Woroszyłowa, Mołotowa, słowem otwarte na oścież drzwi, zapraszające długo oczekiwaną Armię Czerwoną, niosącą oswobodzenie od burżuazyjno-pańskiego ucisku [...]. Tego dnia członkowie KPZB wraz ze swoimi zwolennikami rozbroili znajdujący się we wsi posterunek policji. [...] Rozbrojeni zostali osadnicy, leśniczy i gajowi oraz inni, wszyscy ci, z którymi kojarzyła się stara władza. W budynku polskiego gimnazjum odbyło się zebranie aktywistów, na którym została zorganizowana [...] motolska milicja. [...] wszystkim została wydana broń i przykazano zapewnić ochronę miasteczka przed możliwą napaścią ze strony Polaków".

    W rzeczywistości po wkroczeniu Armii Czerwonej do Motola i innych miast następowała instalacja aparatu partyjnego ściągniętego z głębi ZSRR, montowanie struktur partyjnej administracji i rozpoczęcie komunistycznej indoktrynacji, które to działania cytowane przez gazetę osoby oczywiście postrzegają wyłącznie w kategoriach pozytywnych: "Życie okazało się interesujące. I wszyscy lgnęli ku temu nowemu życiu [...]. Olga Mironowa [przyjechała z głębi Rosji sowieckiej] aktywizowała działalność organizacji komsomolskiej. Rozpoczął pracę wiejski klub, gdzie pokazywano sowieckie filmy [...]. Otworzono bibliotekę, organizowano kółka dla zaznajomienia się z konstytucją ZSRR, ludzie zamawiali i czytali sowieckie gazety. Prowadzono rozmowy o powstaniu kołchozów, była organizowana komórka partii komunistycznej".

    W relacjach pojawia się oczywiście symptomatyczny schemat - brak jakichkolwiek informacji o losie ludności polskiej (poza wzmiankami o rozbrajanych przedstawicielach przedwojennego aparatu władzy), stwarzając wrażenie jednolitości narodowej tych terytoriów. Obecność Polaków w 6-tysięcznym Motolu autorka tłumaczy natomiast dopiero pod koniec artykułu, pisząc o napaści niemieckiej na ZSRR w 1941 r.; czyni to w sposób dość zaskakujący: "Oprócz tego, znajdowało się tutaj ponad tysiąc uciekinierów żydowskiej i polskiej narodowości, którzy uciekli z Polski podczas jej okupacji przez niemieckie wojska jeszcze w 1939 r.". Jest to ewidentne przekłamanie, bo na ogół uciekinierzy przed wkraczającymi wojskami niemieckimi na wschód, mogli wrócić i wracali do nowo utworzonej już Generalnej Guberni, a nie zostawali pod okupacja sowiecką. Oczywiście nie dotyczy to ludności żydowskiej, która nie wybierała, z przyczyn oczywistych, powrotu pod administrację niemiecką.

    Niewątpliwie celem takich publikacji jest mobilizacja opinii publicznej przed 70. rocznicą tych wydarzeń. Ich cechą charakterystyczną jest również specyficzny język, przejęty wprost z propagandy komunistycznej. "Na śmiertelny bój podniosła się cała i niepodzielna sowiecka Białoruś" - tak autorka kończy swój artykuł, nawiązując do ataku niemieckiego z czerwca 1941 r.

Biuletyn Polonijny MSZ RP Nr 7(205)/2009
Białoruś - KG RP w Grodnie

Lipiec 2009 r.